LOADING
http://www.farsala.gr/modules/mod_image_show_gk4/cache/new_slideshow2.ach_textgk-is-159.jpg
http://www.farsala.gr/modules/mod_image_show_gk4/cache/new_slideshow2.akropoligk-is-159.jpg
http://www.farsala.gr/modules/mod_image_show_gk4/cache/new_slideshow2.thetis1gk-is-159.jpg
http://www.farsala.gr/modules/mod_image_show_gk4/cache/new_slideshow2.apidanos_textgk-is-159.jpg
http://www.farsala.gr/modules/mod_image_show_gk4/cache/new_slideshow2.tafos2_textgk-is-159.jpg
http://www.farsala.gr/modules/mod_image_show_gk4/cache/new_slideshow2.dejam_textgk-is-159.jpg
http://www.farsala.gr/modules/mod_image_show_gk4/cache/new_slideshow2.enipeasgk-is-159.jpg
http://www.farsala.gr/modules/mod_image_show_gk4/cache/new_slideshow2.kalitheagk-is-159.jpg
http://www.farsala.gr/modules/mod_image_show_gk4/cache/new_slideshow2.skotoussa_textgk-is-159.jpg
http://www.farsala.gr/modules/mod_image_show_gk4/cache/new_slideshow2.demerliotissagk-is-159.jpg
http://www.farsala.gr/modules/mod_image_show_gk4/cache/new_slideshow2.upapantigk-is-159.jpg
http://www.farsala.gr/modules/mod_image_show_gk4/cache/new_slideshow2.agioi_anarguroigk-is-159.jpg
http://www.farsala.gr/modules/mod_image_show_gk4/cache/new_slideshow2.konakigk-is-159.jpg
http://www.farsala.gr/modules/mod_image_show_gk4/cache/new_slideshow2.enipeas_potgk-is-159.jpg

Περιβαλλοντικό Απόθεμα Δήμου Φαρσάλων

perivallontiko1

 

Χρήστος Καραγκούνης

Γεωπόνος M.Sc.

Δήμος Φαρσάλων

 

Βάσω Κων. Νούλα

Αρχαιολόγος

Ειδική Συνεργάτις Δημάρχου Φαρσάλων

 

Α. ΕΝΟΤΗΤΑ - ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΔΗΜΟΥ ΦΑΡΣΑΛΩΝ

1. ΖΩΝΕΣ ΒΛΑΣΤΗΣΗΣ – ΧΛΩΡΙΔΑ
2. ΠΑΝΙΔΑ
3. ΥΔΑΤΙΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ
4. ΚΛΙΜΑ

perivallontiko2

Β.ΕΝΟΤΗΤΑ -  ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΔΗΜΟΥ ΦΑΡΣΑΛΩΝ

1. ΠΕΡΙΟΧΗ ΦΑΡΣΑΛΩΝ
2. ΠΕΡΙΟΧΗ ΘΕΣΣΑΛΙΚΟΥ ΚΑΜΠΟΥ
3. ΤΟΠΙΑ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΚΑΛΛΟΥΣ
4. ΒΙΟΤΟΠΟΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΦΑΡΣΑΛΩΝ
5. ΑΙΣΘΗΤΙΚΑ ΔΑΣΗ

perivallontiko3

Γ. ΕΝΟΤΗΤΑ - ΤΟΠΟΘΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΦΑΡΣΑΛΩΝ ΜΕ ΦΥΣΙΚΟ ΚΑΛΛΟΣ

1. ΕΝΙΠΕΑΣ ΠΟΤΑΜΟΣ
2. ΑΠΙΔΑΝΟΣ ΠΟΤΑΜΟΣ
3. ΧΑΪΔΑΡΙΑ
4. ΣΠΗΛΑΙΟ ΚΑΡΑΠΛΑ
5. ΣΠΗΛΑΙΟ ΒΑΣΙΛΟΤΡΥΠΑ
6. ΠΕΡΙΟΧΗ ΑΛΒΑΝΙΚΗΣ ΜΟΝΗΣ ΣΤΗΝ ΑΣΠΡΟΓΕΙΑ
7. ΘΕΣΗ «ΚΑΡΑΓΚΙΟΥΛΙ» ΣΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΚΑΛΛΙΘΕΑΣ
8. ΔΑΣΟΣ ΧΑΛΚΙΑΔΩΝ
9. ΔΑΣΟΣ ΑΜΠΕΛΕΙΑΣ
10. ΔΑΣΟΣ ΒΑΣΙΛΙΚΩΝ

perivallontiko4

A. ENOTHTA

1. Ζώνες βλάστησης - Χλωρίδα

   Ο Δήμος Φαρσάλων ανήκει στην παραμεσογειακή ζώνη βλάστησης (Quercetalia pubescentis, λοφώδης υπο-ορεινή περιοχή), υποζώνη Ostryo-Carpinion και στον αυξητικό χώρο Coccifero - Carpinetum, που κυριαρχεί και στο μεγαλύτερο τμήμα του Θεσσαλικού κάμπου. Η μεγάλη έκταση πρίνων (Quercus coccifera κοινώς πουρνάρι), που παρουσιάζεται στη ζώνη αυτή, οφείλεται, κυρίως, στη μεγάλη αντοχή του πρίνου στη βοσκή, στις πυρκαγιές και σε άλλες κακώσεις, καθώς και στη μεγάλη ριζοβλαστική και πρεμνοβλαστική του ικανότητα.
   Στις καλλιεργήσιμες εκτάσεις κυριαρχούν καλλιέργειες, όπως βαμβάκι, σιτάρι, κριθάρι, καλαμπόκι και κηπευτικά.
   Σε αρκετά ρέματα της περιοχής, τα οποία, ως επί το πλείστον, είναι χειμμαρικού τύπου, επικρατούν τα πλατάνια, οι βελανιδιές, οι λεύκες και οι ιτιές.
  Φυτά και λουλούδια της άμμου έρχονται να διανθίσουν και να εξωραΐσουν το ενδοποτάμιο περιβάλλον του ποταμού Ενιπέα, προσφέροντας μοναδική ομορφιά στον επισκέπτη.

 

2. Πανίδα

   Στην ευρύτερη περιοχή του Δήμου Φαρσάλων υπάρχουν οικισμοί σημαντικοί για το φώλιασμα του Κιρκινεζιού (Falco naumanni).

perivallontiko5

Το κιρκινέζι (Falco naumanni) είναι ένα παγκοσμίως απειλούμενο είδος μικρού αρπακτικού πουλιού. Περιλαμβάνεται στο παράρτημα Ι της οδηγίας 79/409/ΕΟΚ ''Περί διατηρήσεως των άγριων πτηνών''. Το κιρκινέζι ζει κοντά στον άνθρωπο και αρέσκεται να φωλιάζει στις τρύπες των κεραμιδένιων στεγών των κτιρίων σε πεδινούς οικισμούς. Κυνηγά σε ανοιχτές εκτάσεις, όπου αφθονούν τα μεγάλα έντομα και ιδίως οι ακρίδες. Οι σπουδαιότερες αλλοιώσεις των ενδιαιτημάτων του κιρκινεζιού είναι:


• Η κατεδάφιση των παλαιών σπιτιών και η αλλαγή του τρόπου κατασκευής των νέων, ιδιαίτερα της σκεπής τους.
• Η εντατική καλλιέργεια, με υπερβολική χρήση φυτοφαρμάκων και εντομοκτόνων.
• Η έλλειψη θέσεων τροφοληψίας και ο περιορισμός της διαθεσιμότητας τροφής.

perivallontiko6

Άλλα σημαντικά πτηνά, που μπορεί κάποιος να συναντήσει στο Δήμο Φαρσάλων, είναι ο πελαργός (Ciconia ciconia) και η αετογερακίνα (Buteo rufinus).

perivallontiko7

Ο πελαργός, όπως και το κιρκινέζι, περιλαμβάνεται στο παράρτημα Ι της οδηγίας 79/409/ΕΟΚ «Περί διατηρήσεως των άγριων πτηνών». Φωλιάζει σε στέγες σπιτιών και εκκλησιών και σε στύλους της ΔΕΗ. Σε μεγάλο ποσοστό οι πελαργοί πέφτουν θύματα ηλεκτροπληξίας.

perivallontiko8

Η αετογερακίνα ζει σε λοφώδεις ανοιχτές εκτάσεις με γυμνές πετρώδεις πλαγιές.

perivallontiko9

Πρόκειται για το τυπικό μεγάλο αρπακτικό στους πρόποδες των λόφων της πεδινής ζώνης του θεσσαλικού κάμπου. Τρέφεται με σαύρες, φίδια, μικρά πουλιά, μεγάλα έντομα, αλλά και μικρά θηλαστικά.

perivallontiko10

Επίσης, στην ευρύτερη περιοχή του Δήμου αναμένεται να συναντήσει κανείς διάφορα ερπετά, μικρά πουλιά, τρωκτικά και εντομοφάγα ανθρωπόφιλα είδη σαυρών (Hemidactylus turcicus, Cyrtodactylus kotschyi: σαμιαμίδα), αλλά και ποντίκια και χειρόπτερα (νυχτερίδες) στα κτίσματα και γύρω από αυτά, είδη αμφιβίων ή νεροχελώνες σε δεξαμενές και ξεροπήγαδα.


Είδη θηλαστικών, που υπάρχουν στην ευρύτερη περιοχή, είναι πληθυσμοί βίδρας (Lutra lutra), κυρίως στον Ενιπέα ποταμό, πληθυσμοί τρωκτικών (είδη ποντικών των γενών Mus, Apodemus) και εντομοφάγων (του γένους Crocidura). Τα σαρκοφάγα θηλαστικά αντιπροσωπεύονται, κυρίως, από τη νυφίτσα (Mustela nivalis), τον ασβό (Meles meles), το λύκο (Canis lupus) και την αλεπού (Vulpus vulpus).

Η πανίδα, που απαντά στους παραπάνω βιότοπους, κρίνεται ως σημαντική, όχι μόνο ως προς την ποικιλότητα και την αφθονία της, όσο ως προς την παρουσία της αυτή καθ' αυτή, με τη μορφή απομονωμένων πληθυσμών μέσα σε ευρύτερες περιοχές. Περιοχές, όπου οι συνθήκες που επιβάλλει η ανθρώπινη δραστηριότητα και κυρίως, η γεωργική χρήση γης δεν επιτρέπουν την ύπαρξη ομοιόμορφα εξαπλωμένων πληθυσμών.

 

3. Υδατικό δυναμικό

Ο Δήμος Φαρσάλων αποτελεί τμήμα της ευρύτερης λεκάνης απορροής του Πηνειού ποταμού (GR 16). Αποτελείται από πλήθος παραποτάμων, ρεμάτων και χειμάρρων, που εκβάλλουν στον Πηνειό, με σημαντικότερο παράποταμο τον Ενιπέα ποταμό.

Παρατηρούνται διαφοροποιήσεις στο υδατικό δυναμικό του Δήμου, από περιοχή σε περιοχή, λόγω των διαφορών στα φυσιολογικά, γεωλογικά, μορφολογικά και κλιματικά χαρακτηριστικά της κάθε περιοχής.

Στο βορειοανατολικό τμήμα, το ήπιο ανάγλυφο της περιοχής, οι μικρές βροχοπτώσεις, η μικρή δασοκάλυψη, που είναι κυρίως θαμνώδης, καθώς και η γεωλογία της περιοχής, έχει ως αποτέλεσμα την ύπαρξη χαμηλού υδατικού δυναμικού.

Αντίθετα στο κεντρικό τμήμα, όπου κυριαρχεί ο ποταμός Ενιπέας, αλλά και στις περιοχές με πιο έντονο ανάγλυφο, το υδατικό δυναμικό χαρακτηρίζεται πλούσιο.

Τα τελευταία χρόνια υπάρχουν σοβαρά προβλήματα άρδευσης (αδυναμία κάλυψης των αναγκών), ύδρευσης, που αναφέρονται κυρίως, στην ποιότητα του νερού (νιτρικά κλπ.) και ανησυχητικά προβλήματα περιβάλλοντος, που προέρχονται από την υπερεκμετάλλευση των υπογείων υδατικών πόρων.

 

4. Κλίμα

Ο Δήμος Φαρσάλων χαρακτηρίζεται από κλίμα ηπειρωτικό. Στην ευρύτερη περιοχή, οι επικρατούντες άνεμοι είναι οι ανατολικοί, καθώς επικρατούν κατά τους 9 μήνες του χρόνου, από Φεβρουάριο έως και Οκτώβριο. Είναι γενικά μικρής έντασης.

Η μέση θερμοκρασία κυμαίνεται από 5,30 0C τον Ιανουάριο έως 26,70 0C τον Ιούλιο, ενώ η μέση ετήσια θερμοκρασία είναι 15,98 0C.

Οι μέρες βροχής ανέρχονται σε 110,8 ημέρες ανά έτος στην περιοχή. Η βροχή παρουσιάζεται, γενικά, ως υετός στρωματοφόρων νεφών, δηλαδή ασθενής και συνεχής. Ειδικά κατά τους μήνες Μάιο, Ιούνιο, Ιούλιο, Αύγουστο και Σεπτέμβριο εμφανίζονται βροχές βίαιης μορφής και καταιγίδες, λόγω διέλευσης ψυχρών μετώπων, με τιμές που κυμαίνονται από 2,9 έως 5,2 ημέρες/μήνα.

 

B. ENOTHTA

1. Περιοχή Φαρσάλων

Στα όρια του Δήμου Φαρσάλων είναι θεσμοθετημένες δύο σημαντικές προστατευόμενες περιοχές του δικτύου Natura 2000:
• Η Ζώνη Ειδικής Προστασίας (SPA) με ονομασία "ΠΕΡΙΟΧΗ ΦΑΡΣΑΛΩΝ" και κωδικό GR1420012.
• Η Ζώνη Ειδικής Προστασίας (SPA) με ονομασία "ΠΕΡΙΟΧΗ ΘΕΣΣΑΛΙΚΟΥ ΚΑΜΠΟΥ" και κωδικό GR1420011.

Το Δίκτυο Natura 2000 αποτελεί ένα Ευρωπαϊκό Οικολογικό Δίκτυο περιοχών, οι οποίες φιλοξενούν φυσικούς τύπους οικοτόπων και οικοτόπους ειδών που είναι σημαντικοί σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Αποτελείται από δύο κατηγορίες περιοχών:
1. τις «Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ)» (Special Protection Areas - SPA) για την Ορνιθοπανίδα, όπως ορίζονται στην Οδηγία 79/409/EΟK "περί της διατηρήσεως των άγριων πτηνών" και
2. τους «Τόπους Κοινοτικής Σημασίας (ΤΚΣ)» (Sites of Community Importance - SCI), όπως ορίζονται στην Οδηγία 92/43/ΕΟΚ "για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων, καθώς και της Άγριας Πανίδας και Χλωρίδας".
  

Η Περιοχή Φαρσάλων αποτελεί Ζώνη Ειδικής Προστασίας (SPA) του Δικτύου Natura 2000 με κωδικό GR1420012. Καταλαμβάνει συνολική έκταση 4.928,54 (εκτάρια), με μέγιστο υψόμετρο 533 m., ελάχιστο 113 m. και μέσο 241 m.

Πρόκειται για μια σημαντική περιοχή αναπαραγωγής του παγκοσμίως απειλούμενου Falco naumanni (κιρκινέζι). Άλλο είδος που παρουσιάζει ενδιαφέρον είναι το Buteo rufinus (αετογερακίνα).

perioxh farsalwn

Δορυφορική άποψη της περιοχής, η οποία απεικονίζεται και διαδικτυακά "εδώ".

 

2. Περιοχή Θεσσαλικού Κάμπου

Η περιοχή του Θεσσαλικού κάμπου, η οποία περιλαμβάνει τμήμα του Καλλικρατικού Δήμου Φαρσάλων, αποτελεί Ζώνη Ειδικής Προστασίας (SPA) του Δικτύου Natura 2000 με κωδικό GR1420011. Καταλαμβάνει συνολική έκταση 95.596,12 Ηα (εκτάρια), με μέγιστο υψόμετρο 725 m., ελάχιστο 65 m. και μέσο 197 m.

Αποτελεί μια σημαντική περιοχή αναπαραγωγής του απειλούμενου είδους Falco naumanni (κιρκινέζι).

 perioxh thessalikou kampou

Δορυφορική άποψη της περιοχής, η οποία απεικονίζεται και διαδικτυακά "εδώ" .

 

 

3. Τοπία Ιδιαιτέρου Φυσικού Κάλλους (ΤΙΦΚ)

Σύμφωνα με έρευνα του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου με αντικείμενο τη δημιουργία μιας Τράπεζας Στοιχείων για την Ελληνική Φύση, η οποία έχει ονομαστεί ΦΙΛΟΤΗΣ, η μεταξύ Λάρισας και Φαρσάλων αγροτική περιοχή χαρακτηρίζεται ως Τοπίο Ιδιαιτέρου Φυσικού Κάλλους (ΤΙΦΚ) με κωδικό ΑΤ3011122. Αποτελεί τμήμα του Δήμου Φαρσάλων και του Δήμου Κιλελέρ. Καταλαμβάνει συνολική έκταση 29.275,43 Ηα (εκτάρια).

perivallontiko11

   Πρόκειται για καθαρά αγροτική περιοχή, που καλλιεργείται, σχεδόν αποκλειστικά, με σιτηρά και ψυχανθή. Αν και η περιοχή αποτελεί τμήμα της ευρύτερης περιοχής του Θεσσαλικού κάμπου, δεν είναι επίπεδη. Υπάρχει ένα πλήθος πολύ χαμηλών λόφων με ελαφρές κλίσεις.

perivallontiko12

Κινούμενος κάποιος στη διαδρομή Φάρσαλα-Λάρισα έχει μία πανοραμική θέα σε μεγάλο βάθος εκατέρωθεν, χωρίς εμπόδια από ψηλή βλάστηση, κτίρια, δίκτυα ή οτιδήποτε άλλο. Το χρώμα της περιοχής αλλάζει εποχιακά από πράσινο της χλόης το χειμώνα και την άνοιξη, σε χρυσαφί το καλοκαίρι. Είναι μία πολύ ευχάριστη διαδρομή, ιδίως την άνοιξη με το απέραντο πράσινο, που επιφέρει ένας είδος κάθαρσης στον επισκέπτη.

topia fusikou kallous

Δορυφορική άποψη της περιοχής, η οποία απεικονίζεται και διαδικτυακά "εδώ".

 

4. Βιότοπος Περιοχής Φαρσάλων

Σύμφωνα με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, περιμετρικά της πόλης των Φαρσάλων εντοπίζεται η περιοχή με ονομασία «Περιοχή Φαρσάλων» και κωδικό ταξινόμησης ΑΒ3080136. Πρόκειται για βιότοπο, συνολικής έκτασης 7.086,7 στρεμμάτων, με μέγιστο υψόμετρο 369 m και ελάχιστο 150 m. Η κατάσταση του τοπίου είναι υποβαθμισμένη υπό σταθερές συνθήκες. Εντοπίζονται τρωτά είδη χλωρίδας με ιδιαίτερη οικολογική αξία, όπως το αξιόλογο φυτό Agrostemma githago thessalum (Αγρόστεμμα το θεσσαλικό).

perivallontiko13

 

viotopos farsalwn

Δορυφορική άποψη της περιοχής, η οποία απεικονίζεται και διαδικτυακά "εδώ".

 

5. Αισθητικά δάση

perivallontiko14

Νότια της πόλης των Φαρσάλων βρίσκεται το Αισθητικό Δάσος Φαρσάλων (Π.Δ. 24/2/1977(ΦΕΚ103/Δ/1977), συνολικής έκτασης 345 στρεμμάτων.
Το Δάσος Φαρσάλων καταλαμβάνει τις βόρειες κλιτύες του λόφου του Προφήτη Ηλία, με το ομώνυμο εκκλησάκι να δεσπόζει στην κορυφή του λόφου, στην οποία διασώζονται τα ισχυρά τείχη της αρχαίας και της βυζαντινής Φαρσάλου (βλέπε σχετικά στο σύνδεσμο «ιστορική αναδρομή»).

perivallontiko15

Αποτελείται, κυρίως, από πεύκα και κυπαρίσσια, καθώς και νησίδες φυσικής βλάστησης. Έχει χαρακτήρα περιαστικού άλσους και αποτελεί σημαντικό χώρο αναψυχής των κατοίκων.

perivallontiko16
Είναι ένα από τα συνολικά δεκαεννιά (19) Αισθητικά δάση, τα οποία χαρακτηρίζονται ως προστατευόμενες περιοχές σε εθνικό επίπεδο. Σύμφωνα με το Ν.Δ. 996/1971 (ΦΕΚ Α 192 6/10/1971), ορίζονται ως αισθητικά δάση «δάση ή τοπία έχοντα ιδιαίτερη αισθητική υγιεινή και τουριστική σημασία, ως και τοιαύτη επιβάλλουσα την προστασία της πανίδας, χλωρίδας και του ιδιαίτερου φυσικού κάλλους».

perivallontiko17

 

 

Γ. ΕΝΟΤΗΤΑ

1. Ενιπέας ποταμός

perivallontiko18
Ένα σημαντικό φυσικό τοπίο του Δήμου Φαρσάλων αποτελεί ο ποταμός Ενιπέας, ο οποίος κατατάσσεται στους βιοτόπους Corine με κωδικό A00020007.

perivallontiko19

Ο Ενιπέας είναι γνωστός και ως Τσαναρλής (στα τουρκικά, δηλαδή πλατανόφυτος) ή Χιλιαδιώτικος. Είναι ο δέκατος μεγαλύτερος ποταμός της Ελλάδας, με οφιοειδές σχήμα και συνολικό μήκος 84 χλμ. Πηγάζει από τις βόρειες πλαγιές του όρους Όθρυς και αφού διασχίσει την πεδιάδα των Φαρσάλων, καταλήγει στον Πηνειό ποταμό, ανάμεσα στα μικρά υψώματα Τίτανος και Ζάρκος.

perivallontiko20

Γεφυρώνεται από πολλά γεφύρια, με πιο σημαντική και αξιόλογη αρχιτεκτονικά και αισθητικά, την πολύτοξη γέφυρα στο δρόμο Φαρσάλων-Λάρισας (αμέσως βορειότερα της πόλης των Φαρσάλων στη θέση «Δενδράκια). Χτίστηκε το 1752 από τον τότε Οθωμανό διοικητή της Θεσσαλίας Αχμέτ Ραμίτ Πασά.

perivallontiko21

Σύμφωνα με τα μυθολογικά στοιχεία, που παραδίδονται στην Οδύσσεια του Ομήρου, ο Ενιπέας ήταν ο ωραιότερος από τους ποτάμιους θεούς και τον ερωτεύθηκε η Τυρώ, καθώς έκανε μπάνιο στα νερά του. Ο θεός Ποσειδώνας, όμως, είδε την Τυρώ και την ερωτεύθηκε. Αντιλαμβανόμενος ότι η Τυρώ δε θα δεχόταν τον δικό του έρωτα, την εξαπάτησε και παίρνοντας τη μορφή του Ενιπέα ενώθηκε μαζί της και απέκτησε τους δίδυμους Πηλέα και Νηλέα.

Ιστορικά, το όνομα του ποταμού είναι συνδεδεμένο με δύο μεγάλης σημασίας μάχες, η μία της αρχαιότητας και η άλλη της νεότερης περιόδου. Το 48 π.Χ. παρά τον Ενιπέα διεξήχθη μάχη ανάμεσα στους Ρωμαίους διεκδικητές της εξουσίας, Πομπηίο και Ιούλιο Καίσαρα, ενώ κατά τους νεότερους χρόνους, στις 23 Απριλίου 1897, έγινε και πάλι μάχη κοντά στον Ενιπέα, μεταξύ του ελληνικού και τουρκικού στρατού ( η γνωστή «μάχη Των Φαρσάλων»).

Ετυμολογικά, το όνομα του ποταμού προέρχεται από το αρχαίο ρήμα ἐνιπάω -ῶ, που σημαίνει είμαι βοερός, θορυβώδης. Επομένως, ο Ενιπέας ήταν ένα ποτάμι πλούσιο σε νερά με δυναμική ροή.

perivallontiko22

Σήμερα, η κατάσταση των υδάτων του Ενιπέα είναι υποβαθμισμένη, με τάσεις αργής και συνεχής υποβάθμισης, λόγω της ρύπανσης από αγροχημικές και αστικές πηγές και γι' αυτό το λόγο πρέπει να τεθεί σε «προτεραιότητα προστασίας». Μείζον πρόβλημα είναι η μεγάλη μείωση της παροχής του, κατά τους θερινούς μήνες, γεγονός που προκαλεί σημαντική επιβάρυνση της ποιότητας των νερών του.

perivallontiko23

Ο ποταμός Ενιπέας αποτελούσε, μέχρι πρόσφατα, σημαντικό υδροβιότοπο για την παρουσία των θηλαστικών Lutra lutra (βίδρες), οι οποίες υπάγονται σε νομικό καθεστώς προστασίας και κινδυνεύουν από το κυνήγι, τις γεωργικές δραστηριότητες και την αποξήρανση του ποταμού.

perivallontiko24

Κατά τόπους το ποτάμι παίρνει μαιανδρικές μορφές, αλλού γίνεται ορμητικό και αλλού, σε μέρη όπου δεν υπάρχουν βράχια και στενά περάσματα και η κλίση του εδάφους είναι επίπεδη η κοίτη του απλώνεται και ρέει ήρεμα, χωρίς να γίνεται αντιληπτή η ροή του. Επίσης, ενδιαφέρον παρουσιάζει η πανίδα και η χλωρίδα της κοίτης του ποταμού, η οποία ποικίλει από περιοχή σε περιοχή.

 

2. Απιδανός ποταμός

Ο Απιδανός ποταμός πήγαζε στα βορειοδυτικά της πόλης των Φαρσάλων, από τις υπώρειες του λόφου της Αγίας Παρασκευής. Η ροή του είχε την κατεύθυνση Β-Ν και αφού στρεφόταν προς τα δυτικά, στη συνέχεια ενωνόταν με τον Ενιπέα. Σταμάτησε να ρέει στο τέλος της δεκαετίας του 1970.
Αποτελούσε τόπο αναψυχής, τόσο για τους ντόπιους, όσο και για τους ξένους.
Η περιοχή των πηγών του Απιδανού ονομάζεται και «Ταμπάκος». Η ονομασία αυτή επικράτησε την περίοδο της τουρκοκρατίας. Προέρχεται από το «Ταμπάκ-Χανέ», που παραπέμπει στο βυρσοδεψείο, που υπήρχε στη περιοχή.
Ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι στα νερά του Απιδανού ξεδίψασε ο πολυάριθμος στρατός του Ξέρξη περνώντας από τα Φάρσαλα.

 

3. Χαϊδάρια

Η περιοχή Χαϊδάρια βρίσκεται νότια της ακροπόλεως των Φαρσάλων. Σκιάζεται από πυκνά πλατάνια, ενώ διαρρέεται από μικρό ρέμα, γνωστό και ως «Χαϊδαρόρεμα». Πρόκειται για περιοχή ιδιαίτερης φυσικής ομορφιάς και στον παρόχθιο άξονά της ο Δήμος πρόκειται να διαμορφώσει ένα περιπατητικό μονοπάτι .

 

4. Σπήλαιο Καράπλα


Το σπήλαιο Καράπλα βρίσκεται στη θέση Αλογοπάτι του βουνού Καράπλα, 1 χλμ. νοτιοδυτικά της πόλης των Φαρσάλων. Πρόκειται για ένα τεράστιο σπήλαιο, το οποίο βρισκόταν επάνω στον αρχαίο δρόμο που συνέδεε τη Θεσσαλία με τη Φθιώτιδα και το οποίο διαμορφώθηκε στην αρχαιότητα ως ιερό των Νυμφών και του Πάνα.
Η είσοδος του σπηλαίου, μια στενή λωρίδα, που μπορεί να διαβεί κανείς μόνο με τα πόδια, διαγράφεται μερικά μέτρα επάνω από τη βάση ενός βράχου.

perivallontiko25

Το σπήλαιο αυτό αποτελεί ξεχωριστό πόρο φυσικής, ιστορικής και αρχαιολογικής κληρονομιάς, προσφέροντας ενδιαφέροντα στοιχεία για τις λατρευτικές παραδόσεις και πρακτικές όχι μόνο στην αρχαία Θεσσαλία, αλλά και στην αρχαία Ελλάδα της κλασικής εποχής.
Για την ιστορία του σπηλαίου βλέπε στο σύνδεσμο «μνημεία».

 

5. Σπήλαιο Βασιλότρυπα στα Βρυσιά

perivallontiko26
Το σπήλαιο Βασιλότρυπα βρίσκεται στα νότια του χωριού Βρυσιά Φαρσάλων. Η είσοδος του σπηλαίου βρίσκεται σε υψόμετρο 355 μέτρων και είναι διαστάσεων 5 μέτρων μήκος και 2 μέτρων ύψος.

perivallontiko27

Αποτελείται από σειρά μεγάλων αιθουσών, με συνολικό μήκος περίπου 200 μέτρων. Το ύψος της οροφής σε ορισμένα σημεία φτάνει τα 8 μέτρα.

perivallontiko28

Σε αρκετά σημεία υπάρχουν σταλακτικές κολώνες, που καλύπτουν τα τοιχώματα του σπηλαίου.

perivallontiko29

Το πιο εντυπωσιακό, που μπορεί κάποιος να αντικρύσει στο σπήλαιο είναι οι χιλιάδες νυχτερίδες, που ζουν εκεί. Επίσης, αναφέρεται η ύπαρξη βραχογραφιών στα τοιχώματά του, γεγονός που φανερώνει ότι κάποτε κατοικήθηκε.

Πρόκειται για σπήλαιο, που χρήζει περαιτέρω έρευνας και μελέτης από βιολόγους, σπηλαιολόγους και αρχαιολόγους.

perivallontiko30

 

6. Τεκές Ντουρμπαλή Σουλτάν (Ασπρόγεια)

perivallontiko31

Στον οικισμό της Ασπρόγειας της Τ.Κ. Ερέτριας Φαρσάλων, στο ανατολικότερο άκρο του Δήμου Φαρσάλων, μέσα σε ένα ειδυλλιακό τοπίο υψώνεται ένα μοναστηριακό συγκρότημα της οθωμανικής περιόδου, που ανήκε στο τάγμα των Μπεκτασί δερβίσηδων. Σήμερα είναι κηρυγμένο διατηρητέο μνημείο.

perivallontiko32

Η θέση στην οποία είναι κτισμένος ο Τεκές θεωρείται η πιο ωραία της περιοχής, πάνω σε ένα λόφο με πλατάνια, κυπαρίσσια και βελανιδιές ανάμεσα στα σταροχώραφα του κάμπου και τους παρακείμενους πετρώδεις λόφους.

perivallontiko33

perivallontiko34

 

 

7. Κάστρο Καλλιθέας (θέση Καραγκιούλι)

 perivallontiko44

 perivallontiko45

Η θέση «Καραγκιούλι», στις υπώρειες του «Κάστρου Καλλιθέας», πλησίον του ομώνυμου σύγχρονου χωριού, είναι μια ειδυλλιακή τοποθεσία που διαρρέεται από τα νερά ενός ρέματος, που κατεβαίνει από το βουνό, σκιάζεται από ψηλά πλατάνια και κοσμείται με μια γραφική, δίτοξη, μαρμάρινη, παραδοσιακή κρήνη. Στην κορυφή του βουνού, σε υψόμετρο 618 m., ήταν χτισμένη η αρχαία πόλη της «Περιοικίδος Αχαΐας Φθιώτιδας», Πεύμα. Η πόλη στεκόταν σε κομβικό, καίριο σημείο, καθώς έλεγχε τη δίοδο από την κοιλάδα του Ενιπέα προς την πεδιάδα του Αλμυρού.

perivallontiko35

Ο Ενιπέας ποταμός περιρρέει τη βάση του λόφου σε τρεις πλευρές προσδίδοντας στο τοπίο μια σπάνια και μοναδική ομορφιά.

 perivallontiko47

  perivallontiko36

Από τον περιφερειακό χωματόδρομο, που αγκαλιάζει τη βάση του βουνού, ξεκινά ένα μονοπάτι που απολήγει ανατολικά στην ανατολική πύλη της αρχαίας ακρόπολης «Πεύμα», με συνολικό μήκος περί τα 1.000 μέτρα. Στο εν λόγω μονοπάτι με βασικό άξονα την όσο το δυνατόν πιο ήπια παρέμβαση και το σεβασμό στο αρχαιολογικό και φυσικό περιβάλλον της περιοχής, ο Δήμος σκοπεύει να δημιουργήσει έργα που περιλαμβάνουν την απομάκρυνση της βλάστησης (πουρνάρια), την πλευρική οριοθέτηση του μονοπατιού και τη σήμανσή του, καθώς και τη διαμόρφωση μιας νησίδας αναψυχής με κιόσκι και τραπεζόπαγκους στην αρχή του μονοπατιού στη θέση «Καραγκιούλι».

Με αυτό τον τρόπο θα αναδειχθούν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του πλούσιου φυσικού και αρχαιολογικού περιβάλλοντος της περιοχής.

perivallontiko37

 perivallontiko46

 

 

8. Δάσος Χαλκιάδων

perivallontiko38

Στους Άνω Χαλκιάδες υπάρχει αλσύλλιο με βελανιδιές και καταπληκτική χλωρίδα, όπου ο επισκέπτης μπορεί να χαλαρώσει και να απολαύσει την ωραιότερη θέα του κάμπου, των γύρω λόφων, των βουνών και των χωριών. Στην περιοχή λειτουργεί αναψυκτήριο.

Γενικά, η περιοχή του άλσους των Χαλκιάδων προσφέρεται για πολιτιστικές εκδηλώσεις, καθώς και για εκδρομές σχολείων.

 perivallontiko39

 

9. Δάσος Αμπελειάς

perivallontiko40
Στα νοτιοδυτικά της Τοπικής Κοινότητας Αμπελειάς βρίσκεται δάσος αποτελούμενο από πυκνές βελανιδιές.

perivallontiko41

 

10. Δάσος Βασιλικών

perivallontiko42
Στα δυτικά και ανατολικά όρια της Τοπικής Κοινότητας Βασιλικών υπάρχουν δύο μικρά δασάκια από πεύκα, κυπαρίσσια, βελανιδιές και πουρνάρια.

perivallontiko43

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Δήμου Φαρσάλων για την περίοδο 2011-2014
2. Μπουρογιάννης Γεώργιος, Ενιπέας το θεϊκό ποτάμι, Λαμία 2004
3. http://www.farsala.gov.gr/
4. http://filotis.itia.ntua.gr/home/
5. http://www.ypeka.gr/
6. http://www.tedklarisas.gr/index2.php
7. http://www.neomonastiri.net/2010/02/blog-post_16.html
8. http://fysiolatres.blogspot.gr/2009/04/blog-post.html
9. http://www.panoramio.com

Σύνταξη κειμένων
Χρήστος Καραγκούνης

Επιμέλεια κειμένων
Χρήστος Καραγκούνης – Βάσω Νούλα

Φωτογραφίες και επιμέλεια φωτογραφιών
Βάσω Νούλα - Χρήστος Καραγκούνης

O Δήμος Φαρσάλων διατηρεί όλα τα πνευματικά δικαιώματα και για το φωτογραφικό υλικό και για τα κείμενα.

Επικαιρότητα

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
Prev Next

19-04-2019

Δημόσια διαβούλευση με τον τοπικό πληθυσ…

Δημόσια διαβούλευση με τον τοπικό πληθυσμό Ρομά

  Στο πλαίσιο του προγράμματος μετεγκατάστασης στον νέο οικισμό Ρ...

18-04-2019

Μαθήματα Τοπικής Ιστορίας - το Δημοτικό …

Μαθήματα Τοπικής Ιστορίας - το Δημοτικό Σχολείο Ευυδρίου στη Έκθεση της Καλλιθέας

Οι μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Ευυδρίου, συνοδευόμενοι από τους εκπ...

18-04-2019

Δημόσια Διαβούλευση - Προς υπογραφή η απ…

Δημόσια Διαβούλευση - Προς υπογραφή η απόφαση για τη μετεγκατάσταση 31 νοικοκυριών Ρομά που διαβιούν στο δήμο Φαρσάλων

    Ο Δήμος Φαρσάλων σας προσκαλεί να λάβετε μέρος, την ...

18-04-2019

Σύμβαση εγκατάστασης συστήματος απονιτρο…

Σύμβαση εγκατάστασης συστήματος απονιτροποίησης στην ύδρευση Φαρσάλων

  Την Τετάρτη, 17 Απριλίου 2019, υπογράφηκε η σύμβαση μεταξύ του ...

18-04-2019

Με μεγάλη συμμετοχή το MILKO τουρνουά 3Χ…

Με μεγάλη συμμετοχή το MILKO τουρνουά 3Χ3 στα Φάρσαλα στις 13-14/4/2019

  Ο Οργανισμός Πολιτισμού Αθλητισμού Κοινωνικής Προστασίας Αλληλε...

17-04-2019

Δημόσια Διαβούλευση - Προς υπογραφή η απ…

Δημόσια Διαβούλευση - Προς υπογραφή η απόφαση για τη μετεγκατάσταση 31 νοικοκυριών Ρομά που διαβιούν στο δήμο Φαρσάλων

  Υπογράφεται εντός των επόμενων ημερών από την αναπληρώτρια υπου...

16-04-2019

Ημέρα Ιατρικών Εξετάσεων - Κέντρο πρόληψ…

Ημέρα Ιατρικών Εξετάσεων - Κέντρο πρόληψης υγείας

Την Κυριακή, 14 Απριλίου 2019, το Κέντρο Πρόληψης Υγείας (ΚΕΠ Υγείας) ...

12-04-2019

Αθλητικό Κέντρο Φαρσάλων - Πρόγραμμα Φιλ…

Αθλητικό Κέντρο Φαρσάλων - Πρόγραμμα Φιλόδημος

Ο Δήμος Φαρσάλων υποβάλλει πρόταση στο Πρόγραμμα «ΦΙΛΟΔΗΜΟΣ» του Υπο...

12-04-2019

Μουσική Σχολή ΟΠΑΚΠΑ Δήμου Φαρσάλων

Μουσική Σχολή ΟΠΑΚΠΑ Δήμου Φαρσάλων

Την Τρίτη 16 Απριλίου 2019 και ώρα 19:30 στην αίθουσα εκδηλώσεων του Π...

11-04-2019

1η Χορωδιακή Μαθητική Συνάντηση των Δημο…

1η Χορωδιακή Μαθητική Συνάντηση των Δημοτικών Σχολείων Φαρσάλων

Ο Δήμος Φαρσάλων και τα Δημοτικά Σχολεία του Δήμου συνδιοργανώνουν την...

11-04-2019

Βραβεύσεις Καρναβαλιστών

Βραβεύσεις Καρναβαλιστών

Σήμερα, Πέμπτη 11/4/2019, ο Δήμαρχος Φαρσάλων Άρης Καραχάλιος απένει...

10-04-2019

Συμμετοχή σε εκδήλωση για την Ευρωπαϊκή …

Συμμετοχή σε εκδήλωση για την Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Κινητικότητας

  Την Παρασκευή 5 Απριλίου, το Υπουργείο Περιβάλλοντος & Ενέρ...

09-04-2019

Κέντρο Ημέρας ΑΜΕΑ - Μαθήματα

Κέντρο Ημέρας ΑΜΕΑ - Μαθήματα

Με μεγάλη επιτυχία συνεχίζονται τα μαθήματα στο Κέντρο Ημέρας ΑΜΕΑ του...

09-04-2019

Βραχιόλια Κινδύνου - Ο Δήμος Φαρσάλων πα…

Βραχιόλια Κινδύνου - Ο Δήμος Φαρσάλων παρέδωσε τα πρώτα είκοσι οχτώ (28) Βραχιόλια Κινδύνου

  Την Τρίτη 2 Απριλίου 2019 στο ισόγειο του Δημαρχείου Φαρσάλων, ...

09-04-2019

"Let’s do it" 2019. Ας ξεκινή…

"Let’s do it" 2019.  Ας ξεκινήσει από εμάς η αλλαγή που θέλουμε

  Με μεγάλη συμμετοχή, μικροί και μεγάλοι στα Φάρσαλα, ένωσαν τις...

09-04-2019

Erasmus+, επίσκεψη μαθητών και εκπαιδευτ…

Erasmus+, επίσκεψη μαθητών και εκπαιδευτικών από πέντε χώρες στον Δήμαρχο Φαρσάλων Άρη Καραχάλιο

  Τη Δευτέρα 1 Απριλίου 2019 επισκέφθηκαν το γραφείο του Δημάρχου...

08-04-2019

Νέος Οικισμός Ρομά - Τεχνική σύσκεψη στη…

Νέος Οικισμός Ρομά - Τεχνική σύσκεψη στην Ειδική Γραμματεία ΡΟΜΑ του Υπουργείου Εργασίας

  Την Παρασκευή 30 Μαρτίου 2019 κλιμάκιο του Δήμου Φαρσάλων, αποτ...

05-04-2019

Let's do it 2019

Let's do it 2019

  Ο Δήμος Φαρσάλων συμμετέχει και φέτος στη Διεθνή Περιβαλλοντ...

04-04-2019

Η Χορωδία του KAΠΗ ΟΠΑΚΠΑ Δήμου Φαρσάλων…

Η Χορωδία του KAΠΗ ΟΠΑΚΠΑ Δήμου Φαρσάλων σε Χορωδιακό Φεστιβάλ στη Θήβα

  Η Χορωδία του ΚΑΠΗ του Οργανισμού Πολιτισμού Αθλητισμού Κοινωνι...

03-04-2019

Κέντρο πρόληψης υγείας - Ημέρα Ιατρικών …

Κέντρο πρόληψης υγείας - Ημέρα Ιατρικών Εξετάσεων

    Την Κυριακή 14 Απριλίου 2019 το Κέντρο Πρόληψης Υγείας...

03-04-2019

Εκδήλωση τιμής αφιερωμένη στη μνήμη του …

Εκδήλωση τιμής αφιερωμένη στη μνήμη του αγωνιστή του Αγροτικού Κινήματος Ευαγγέλου Κομισοπούλου

  Την Κυριακή 31 Μαρτίου 2019 στη Βαμβακού - για τρίτη συνεχόμενη...

03-04-2019

Τζάμπολ στο «MILKO τουρνουά 3Χ3» στα Φάρ…

Τζάμπολ στο «MILKO τουρνουά 3Χ3» στα Φάρσαλα στις 13-14/4/2019

    Ο Οργανισμός Πολιτισμού Αθλητισμού Κοινωνικής Προστασ...

02-04-2019

Επιμορφωτικό πρόγραμμα στην Ψυχολογία, σ…

Επιμορφωτικό πρόγραμμα στην Ψυχολογία, στη Συμβουλευτική και στην Προπονητική Ζωής

Έκτη και έβδομη θεματική ενότητα των σεμιναρίων επιμόρφωσης στην Ψυχολ...

02-04-2019

Ημερίδα Πρόληψης και Ευαισθητοποίησης γι…

Ημερίδα Πρόληψης και Ευαισθητοποίησης για την πρόληψη του καρκίνου του παχέος εντέρου εις μνήμην Δημήτριου Γ. Καραμανώλη

  Την Κυριακή 24 Μαρτίου 2019 το Κέντρο Πρόληψης Υγείας (ΚΕΠ Υγεί...

29-03-2019

Ενημερωτικές ομιλίες στο ΚΑΠΗ του Δήμου …

Ενημερωτικές ομιλίες στο ΚΑΠΗ του Δήμου Φαρσάλων

Ο Οργανισμός Πολιτισμού Αθλητισμού Κοινωνικής Προστασίας Αλληλεγγύης...

29-03-2019

Ορθή χρήση ψεκαστικών μηχανημάτων

Ορθή χρήση ψεκαστικών μηχανημάτων

  Την Τρίτη 26 Μαρτίου 2019, στο Πολιτιστικό Κέντρο Φαρσάλων, πρα...

26-03-2019

Η αρχαία Ερέτρια προετοιμάζεται για την …

Η αρχαία Ερέτρια προετοιμάζεται για την αρχαιολογική σκαπάνη

    Ο Δήμος Φαρσάλων, σε συνεργασία με την Εφορεία Αρχα...

26-03-2019

Εκδηλώσεις τιμής και μνήμης για τους εκτ…

Εκδηλώσεις τιμής και μνήμης για τους εκτελεσθέντες πατριώτες από τα ιταλικά στρατεύματα Κατοχής

Ο Δήμος Φαρσάλων σας προσκαλεί στις εκδηλώσεις τιμής και μνήμης γι...

26-03-2019

Ευάγγελος Κομισόπουλος - Εκδήλωση Μνήμης…

Ευάγγελος Κομισόπουλος - Εκδήλωση Μνήμης για τον Αγωνιστή του Αγροτικού Κινήματος

Ο Δήμος Φαρσάλων σε συνεργασία με το Σύλλογο Γυναικών Βαμβακούς τιμο...

26-03-2019

Επιμορφωτικό πρόγραμμα στην Ψυχολογία, σ…

Επιμορφωτικό πρόγραμμα στην Ψυχολογία, στη Συμβουλευτική και στην Προπονητική Ζωής

    Έκτη θεματική ενότητα των σεμιναρίων επιμόρφωσης ...

22-03-2019

Ημερίδα πρόληψης και ευαισθητοποίησης γι…

Ημερίδα πρόληψης και ευαισθητοποίησης για τον καρκίνο του παχέος εντέρου εις μνήμην Δημήτρη Γ. Καραμανώλη

  Το Κέντρο Πρόληψης Υγείας (ΚΕΠ Υγείας) του Δήμου Φαρσάλων τη...

22-03-2019

Αρχαία Ερέτρια - Πρόσκληση σε Δράση

Αρχαία Ερέτρια - Πρόσκληση σε Δράση

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ – ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΕ ΔΡΑΣΗ   Ο Δήμος Φαρσάλων, σε συνεργ...

22-03-2019

Συνέντευξη Δημάρχου Φαρσάλων Άρη Καραχάλ…

Συνέντευξη Δημάρχου Φαρσάλων Άρη Καραχάλιου στην εφημερίδα Ελευθερία Λάρισας

    Ο Δήμαρχος Φαρσάλων Άρης Καραχάλιος, με αφορμή τη...

22-03-2019

Εκπαιδευτική ημερίδα με θέμα: Ορθή χρήση…

Εκπαιδευτική ημερίδα με θέμα: Ορθή χρήση ψεκαστικών μηχανημάτων

           ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΔΗΜΟΣ...

21-03-2019

Παγκόσμια ημέρα νερού

Παγκόσμια ημέρα νερού

Η Παγκόσμια Ημέρα για το Νερό καθιερώθηκε στη συνδιάσκεψη του ΟΗΕ σχ...

Διαδραστικός χάρτης

banner

Επιλογή Γλώσσας

 

 

jul


Δήμος Φαρσάλων, Φάρσαλα, διαύγεια, dimos farsalon, farsala, diaugia
 
Δήμος Φαρσάλων, Φάρσαλα, βιβλιοθήκη εντύπων, dimos farsalon, farsala, vivliothiki entupon Δήμος Φαρσάλων, Φάρσαλα, φωτογραφιες, dimos farsalon, farsala, photo gallery Δήμος Φαρσάλων, Φάρσαλα, βίντεο, dimos farsalon, farsala, video gallery Δήμος Φαρσάλων, Φάρσαλα, αιτήματα πολιτών, dimos farsalon, farsala, aitimata politon

Επικοινωνία

Τηλ. 24913 50100

Fax  24910 23914

Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Στατιστικά

Επισκέπτες552995

myWikipedia

Δήμος Φαρσαλων wikipedia, Φάρσαλα wikipedia, dimos farsalon wikipedia, farsala wikipedia

facebook-logo copy twitter logo   

© 2012-2013 Δήμος Φαρσάλων. All rights reserved | Ανάπτυξη και Φιλοξενία Ιστοσελίδας ItBiz